Tháp Rùa được xây dựng trên gò đất rộng 350m2 giữa Hồ Gươm, là một công trình kiến trúc độc đáo, giao thoa giữa kiến trúc phương Đông và phương Tây. Tháp gồm 3 tầng chính và một tầng đỉnh.
Trước đó, gò đất này từng là nơi vua Lê Thánh Tông cho xây dựng Điếu Đài để câu cá và chúa Trịnh cho xây Tả Vọng vào thế kỷ 17 – 18, nhưng đến thời Nguyễn thì các công trình này đã không còn dấu tích.
Năm 1886 Nguyễn Ngọc Kim, một vị quan triều Nguyễn đã cho xây dựng, ban đầu tháp được đặt tên là "Tháp Bá Hộ Kim". Trải qua thời kỳ Pháp thuộc, trên đỉnh tháp từng có một phiên bản tượng Nữ Thần Tự Do (còn gọi là tượng Đầm Xòe) nhưng đã bị dỡ bỏ.
Sau này, tháp được đặt tên là Tháp Rùa do vị trí nằm trên gò Rùa và gắn liền với truyền thuyết vua Lê Lợi trả gươm báu cho thần Kim Quy.
Tháp Rùa Hồ Gươm có tuổi đời hơn 150 năm, với người dân Hà Nội, đây không chỉ là biểu tượng du lịch mà còn là hình ảnh hằn sâu trong ký ức, khơi gợi về những nét đẹp văn hóa, lịch sử.
