Gia Long là vị hoàng đế đầu tiên của triều Nguyễn trong lịch sử, là người có công trong việc xác định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Ông cũng là người đã đổi tên nước thành Việt Nam vào năm 1804. ------------------------- 1. Sơ lược về Gia Long.
Nguyễn Ánh sinh ngày 8 tháng 2 năm 1762, là con trai thứ ba của vương tử Nguyễn Phúc Luân và Nguyễn Thị Hoàn.
Nguyễn Ánh là cháu nội của chúa Nguyễn Phúc Khoát, vị chúa Nguyễn áp chót ở Đàng Trong. Sau khi gia tộc chúa Nguyễn bị quân Tây Sơn lật đổ vào năm 1777, ông trốn chạy và bắt đầu cuộc chiến 25 năm với Tây Sơn để khôi phục ngôi vị. Ban đầu Nguyễn Ánh chịu nhiều thất bại lớn, có lúc phải chạy sang Xiêm La và sống lưu vong ở đây trong ba năm. Để chống Tây Sơn, ông nhiều lần cầu viện nước ngoài, bao gồm việc mời quân Xiêm đánh vào Nam bộ, hứa cắt đất và cống nạp để mời quân Pháp và chở 50 vạn cân gạo để giúp quân Thanh đang chiếm đóng Bắc bộ nhưng thuyền đi giữa đường bị đắm hết.
Năm 1787, ông đã trở lại và giữ vững được Nam Bộ. Về sau, lúc Tây Sơn suy yếu sau cái chết đột ngột của vua Quang Trung vào năm 1792, Nguyễn Ánh bắt đầu tiến đánh nhà Tây Sơn và đến năm 1802 thì đánh bại Tây Sơn, lên ngôi hoàng đế, lập ra nhà Nguyễn, thống nhất đất nước và kết thúc nhiều thế kỷ nội chiến ở Việt Nam.
Triều đại của Gia Long đã chính thức sử dụng quốc hiệu Việt Nam. Ông cũng quyết định đóng kinh đô tại thủ phủ cũ của các Chúa Nguyễn là Phú Xuân (Huế). Lãnh thổ nước Việt thời Gia Long về cơ bản được định hình giống như ngày nay, kéo dài từ biên giới với Trung Quốc tới vịnh Thái Lan, bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, tuy nhiên ông đã công nhận vùng đất Trấn Ninh - vốn được nhà Hậu Lê tuyên bố chủ quyền trong hơn 300 năm, thuộc về vương quốc Vạn Tượng để đền đáp sự ủng hộ của họ trong cuộc chiến với nhà Tây Sơn.
Về đối ngoại, ông là người mở đường cho sự can thiệp của người Pháp ở Việt Nam qua việc mời người Pháp giúp xây dựng các thành trì lớn, huấn luyện quân đội và khoan thứ cho việc truyền đạo Công giáo tại Việt Nam.
Về mặt đối nội, nước Việt thời Gia Long không được ổn định, do Gia Long tăng thuế khóa và lao dịch quá nặng nên bị người dân bất bình, chỉ trong 18 năm đã có khoảng 90 cuộc khởi nghĩa nổ ra trên cả nước. Gia Long cũng xóa bỏ các cải cách tiến bộ của triều Tây Sơn để thay bằng việc áp dụng các chính sách cai trị phong kiến khá bảo thủ, tiêu biểu là việc cấm thương nhân người Việt buôn bán với ngoại quốc, soạn Hoàng triều luật lệ hay còn gọi là "luật Gia Long", gần như chép nguyên mẫu từ luật của nhà Thanh (Trung Quốc) nên khá khắc nghiệt và không được tiến bộ như bộ luật Hồng Đức của nhà Hậu Lê. Các chính sách bảo thủ là nguyên nhân khiến nước Việt thời nhà Nguyễn dần trở nên trì trệ, lạc hậu, không thích ứng kịp với thời đại mới và bị đế quốc Pháp xâm chiếm vào nửa thế kỷ sau.
Nguyễn Ánh (tức vua Gia Long) mất do bệnh nan y vào ngày 3 tháng 2 năm 1820, sau nhiều năm trị vì thọ 57 tuổi.
Nhìn chung, Nguyễn Ánh là một nhân vật lịch sử phức tạp, có những đóng góp to lớn cho sự thống nhất và ổn định của Việt Nam, nhưng đồng thời cũng để lại nhiều tai tiếng về sự tàn nhẫn và độc đoán trong quá trình nắm quyền.
Các nhà sử gia nhìn nhận chung về Nguyễn Huệ dấy binh vì nhân dân thì Nguyễn Ánh lại đấu tranh vì quyền lợi của dòng tộc và cá nhân, lo bảo vệ cho ngôi vị chúa Nguyễn Đàng Trong của mình. Trong khi Nguyễn Huệ coi trọng độc lập dân tộc, 2 lần đánh thắng ngoại xâm thì Nguyễn Ánh chỉ biết lo cho quyền lợi cá nhân, mấy lần cầu viện ngoại quốc (Xiêm và Pháp) đem quân vào nước Việt, khiến người dân trong nước chịu nạn, chủ quyền đất nước bị xâm phạm. Có hai địa điểm chính thờ vua Gia Long: Lăng Gia Long (nơi an nghỉ của ông) ở phường Long Hồ, quận Phú Xuân, Huế và Hưng miếu (nơi thờ tự ông và thân phụ) trong Đại nội Huế. Ngoài ra, có Miếu Gia Long ở tỉnh Đồng Tháp và đền thờ ở Núi Cấm, An Giang.
MỘT GÓC NHÌN KHÁC
Qua những khung hình
Gia Long — ảnh 1Ảnh: Kho ảnh legacy; Nguyễn Ánh_1762145358749.jpgGia Long — ảnh 2Ảnh: Kho ảnh legacy; lang-gia-long-banner_1762145362084.jpgGia Long — ảnh 3Ảnh: Kho ảnh legacy; 1_1762145363340.jpg
