Ngã ba Đồng Lộc từng là “tọa độ chết” trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ khi mang trên mình những hố bom chi chít. Đến nay nơi đây đã trở thành di tích tham quan với những huyền thoại linh thiêng. Nơi đất lửa ngã ba Đồng Lộc đã chứng kiến rất nhiều những tấm gương liệt sĩ anh hùng đã nằm lại nơi mảnh đất “máu và hoa” này, trong đó có huyền thoại về 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc....
Theo lời kể nghẹn ngào của cụ bà Nguyễn Thị Ý : “Ngày hôm đó, tôi đi chợ về nấu cho các cô một nồi chè ăn trước khi đi làm. Đến khoảng 2h chiều, các cô giặt đồ xong thì được điều đi san lấp hố bom. Khi các cô đi được một lúc thì nghe tiếng bom nổ rất lớn vọng về làng, tôi linh tính có chuyện gì đó không lành. Không ngờ đến gần 5 giờ chiều, có người tất tả chạy về báo tin với dân làng 10 cô hy sinh hết… 5/6 cô sống tại nhà tui hôm đó hy sinh hết, chỉ có o (cô) Thanh bị ốm nên ở nhà. Nghe mà rụng rời chân tay, tôi không bước nổi ra nơi 10 cô hi sinh…”.
Tiểu đội 4 hôm ấy hy sinh (hồi 16h30p ngày 24/7/1968 một quả bom của không quân Mỹ ném trúng nơi 10 nữ thanh niên xung phong ) có 10 cô gái trẻ : 1.Võ thị Tần- 22 tuổi - tiểu đội trưởng 2. Hồ Thị Cúc- 21 tuổi - tiểu đội phó 3.Võ Thị Hợi - 20 tuổi - chiến sĩ 4. Nguyễn Thị Xuân- 20 tuổi - chiến sĩ 5.Dương Thị Xuân - 19 tuổi - chiến sĩ 6.Trần Thị Rạng- 19 tuổi - chiến sĩ 7.Hà Thị Xanh - 18 tuổi - chiến sĩ 8.Nguyễn Thị Nhỏ - 19 tuổi - chiến sĩ 9.Võ Thị Hạ-19 tuổi - chiến sĩ 10.Trần Thị Hường - 17 tuổi - chiến sĩ .
Vị trí : xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.
