Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc từ 1979 - 1989 của Tổ quốc, quân và dân ta đã anh dũng chiến đấu, giữ từng tấc đất thiêng liêng. Những chiến công ấy đã ghi vào lịch sử của dân tộc. Với tinh thần “sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử”, hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, hầu hết đều ở độ tuổi thanh xuân.
Tháng 7 hằng năm là tháng để toàn dân tộc tri ân những người con đã ngã xuống, hy sinh xương máu cho nền độc lập - tự do, cho sự toàn vẹn thiêng liêng của Tổ quốc. Và những ngày này, từng đoàn xe, từng lớp người từ mọi miền đất nước, không hẹn mà gặp tại tỉnh Hà Giang, nơi có Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên và những câu chuyện về sự hy sinh của những anh hùng, liệt sĩ để giữ lại từng tấc đất, từng mỏm đá nơi biên cương của Tổ quốc.
Vị Xuyên tháng 7 còn có một ngày không thể nào quên: 12-7-1984, "ngày giỗ trận". "Giỗ trận" là cách gọi của người lính Vị Xuyên nhắc về ngày gần 1.000 người lính trẻ đã thương vong chỉ trong một buổi sáng, với hơn 600 anh em hy sinh.
Nằm cạnh quốc lộ 2, tựa lưng vào dãy núi Tây Côn Lĩnh, phía trước hướng về sông Lô, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên có gần 1.900 phần mộ anh hùng liệt sĩ đã anh dũng chiến đấu hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc. Trong đó có 346 mộ chưa xác định được thông tin. Các phần mộ liệt sĩ đều được lát đá trang trọng, có hoa và cờ Tổ quốc, cùng với hương khói quanh năm như khẳng định, đồng bào, nhân dân cả nước không bao giờ quên sự hy sinh anh dũng để bảo vệ từng tấc đất Tổ quốc của các anh hùng, liệt sĩ. Đài hương với kiến trúc 3 chân vững chắc. Đặc biệt trên đỉnh đài hương là 7 vòng tròn, tượng trưng cho 7 năm chiến đấu anh dũng bảo vệ biên giới Tổ quốc.
Trên mảnh đất Hà Giang, vẫn còn hơn 2.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy. Vì vậy, công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc về Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên vẫn đang được Bộ Quốc phòng và tỉnh Hà Giang nỗ lực thực hiện, để các liệt sĩ sớm được về yên nghỉ bên các đồng đội, đồng chí, và để xoa dịu nỗi đau, sự mất mát của gia đình, đồng đội các anh bao năm tháng đằng đẵng mong chờ.
Sẽ rất khó để nghĩ đến ngày quy tập đủ 4.000 mộ phần anh em về đây, nhưng chỉ một dòng tên được khắc trang trọng trên tấm bảng đồng trong đền thờ như bài vị riêng của người lính, hẳn giữa thăm thẳm non cao kia, dù thân xác chưa về cùng đồng đội nhưng chúng tôi tin linh hồn anh em cũng ấm lòng với khói nhang ấm áp mỗi ngày trong đền thờ giữa hoa viên nghĩa trang này.
Vị trí : QL2, tổ 18 thị trấn Vị Xuyên, huyện Vị Xuyên,Hà Giang.