Vua Khải Định lên ngôi trong bối cảnh đất nước hoàn toàn thuộc sự cai trị của thực dân Pháp. Ông bị nhiều người đương thời và các nhà sử học sau này đánh giá là vị vua bù nhìn, nhu nhược, chỉ biết nghe theo lời Pháp. ---------------- 1. Sơ lược về Khải Định.
Vua Khải Định là con trưởng của vua Đồng Khánh, mẹ là Dương Thị Thục. Ông sinh vào ngày 8 tháng 10 năm 1885 tại kinh thành Huế, khi lên ngôi lấy ngự danh là Nguyễn Phúc Tuấn.
Nǎm 1906, Bửu Đảo được phong là Phụng Hóa công. Ông là người mê cờ bạc, thường xuyên bị thua, có khi phải cầm bán cả những đồ dùng và những người hầu hạ. Bửu Đảo còn bắt vợ mình, là Trương Như Thị Tịnh con gái của quan đại thần Trương Như Cương, về xin tiền bố mẹ gán nợ để đánh bạc tiếp.
Việc Bửu Đảo lên ngôi cũng không hoàn toàn suôn sẻ. Sau khi buộc tội hoàng đế Duy Tân, người Pháp đã có ý muốn xóa bỏ chế độ quân chủ ở Việt Nam nhưng các triều thần, đặc biệt là Thượng thư Nguyễn Hữu Bài không chịu nên Pháp phải chiều theo ý.
Ngày 18 tháng 5 năm 1916, Bửu Đảo lên ngôi lấy niên hiệu là Khải Định.
Dưới thời của vua Khải Định, triều đình Huế không có xích mích với Pháp. Mọi việc đều do Tòa Khâm sứ định đoạt. Vua Khải Định cũng kết thân với Khâm sứ Trung kỳ Jean François Eugène Charles và gửi gắm con mình là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy cho vợ chồng Khâm sứ.
Ngày 20 tháng 5 năm 1922, vua Khải Định sang Pháp dự Hội chợ thuộc địa ở Marseille. Đây là lần đầu tiên một vị vua nhà Nguyễn ra nước ngoài. Chuyến công du của vua Khải Định đã làm dấy lên nhiều hoạt động của người Việt Nam yêu nước nhằm phản đối ông. Phan Châu Trinh đã gửi một bức thư dài trách vua Khải Định 7 tội, thường gọi là Thư thất điều hay Thất điều trần. Trong bức thư đó, Phan Châu Trinh chỉ gọi tên húy là Bửu Đảo chứ không gọi vua Khải Định, và trách Khải Định tội "ăn mặc lố lăng". Trong thư chỉ ra 7 tội sau:
- Một là tội tự tôn quân quyền - Hai là tội thưởng phạt không công bình - Ba là chuộng sự quỳ lạy - Bốn là tội xa xỉ vô đạo - Năm là tội phục sức không đúng phép tắc - Sáu là du hạnh vô độ - Bảy là tội Pháp du ám muội (đi Pháp với mục đích không chính đáng)
Tháng 9 năm 1924, từ Pháp về, vua Khải Định còn lo tổ chức lễ tứ tuần đại khánh rất lớn và tốn kém, bắt nhân dân khắp nơi gửi quà mừng lễ. Sau lễ mừng thọ, ngân sách Nam triều kiệt quệ, vua Khải Định cho tăng thêm 30 phần trăm thuế điền.
Khải Định cũng không được lòng dân chúng. Ông nổi tiếng với lối sống xa hoa, tiêu xài lãng phí. Ông tự sáng chế ra nhiều bộ y phục lòe loẹt, không tuân theo truyền thống, và có những sở thích "tân thời" được cho là kỳ quặc. Điều này khiến ông bị báo chí và các phong trào yêu nước chỉ trích gay gắt.
Vua Khải Định ở ngôi được 10 năm thì bị bệnh nặng và mất vào ngày 20 tháng 9 năm Ất Sửu tức 6 tháng 11 năm 1925, thọ 41 tuổi.
Mặc dù ông bị phê phán về nhiều mặt, nhưng những công trình kiến trúc mà ông để lại, đặc biệt là lăng Khải Định, vẫn được coi là một di sản văn hóa có giá trị nghệ thuật cao của Việt Nam.
MỘT GÓC NHÌN KHÁC
Qua những khung hình
Khải Định — ảnh 1Ảnh: Kho ảnh legacy; 3_1762161502270.jpgKhải Định — ảnh 2Ảnh: Kho ảnh legacy; 2_1762161503887.jpgKhải Định — ảnh 3Ảnh: Kho ảnh legacy; 1_1762161505620.jpgKhải Định — ảnh 4Ảnh: Kho ảnh legacy; 5_1762161507128.jpgKhải Định — ảnh 5Ảnh: Kho ảnh legacy; 4_1762161509524.jpgKhải Định — ảnh 6Ảnh: Kho ảnh legacy; 7_1762161511840.jpgKhải Định — ảnh 7Ảnh: Kho ảnh legacy; 6_1762161513601.jpg
