Cuộc kháng chiến chống quân Tống lần 1, diễn ra vào năm 981, là một sự kiện quan trọng trong lịch sử của Đại Cồ Việt. Hoàn cảnh lịch sử và diễn biến của cuộc kháng chiến như sau:
𝟏. 𝐋𝐞̂ 𝐇𝐨𝐚̀𝐧 𝐥𝐚̀ 𝐚𝐢, 𝐥𝐞̂𝐧 𝐧𝐠𝐨̂𝐢 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐡𝐨𝐚̀𝐧 𝐜𝐚̉𝐧𝐡 𝐧𝐚̀𝐨? - Lê Hoàn sinh năm 941, người Ái Châu (Thanh Hóa ngày nay). Sớm mồ côi cha mẹ, ông được người họ Lê ở làng Mía (nay thuộc xã Xuân Tân, Thọ Xuân) nhận làm con nuôi. Khi đó, người này đã nhận xét Lê Hoàn "Tư cách đứa trẻ này, người thường không sánh được". Đến tuổi trưởng thành, Lê Hoàn theo giúp Nam Việt vương Đinh Liễn. Tính tình phóng khoáng lại có chí lớn, ông được Đinh Bộ Lĩnh khen là "người trí dũng, chắc thế nào cũng làm được việc, bèn giao cho cai quản một nghìn quân sĩ". Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, tức Đinh Tiên Hoàng, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt. Đến năm 971, vua Đinh Tiên Hoàng bắt đầu quy định cấp bậc văn võ, tăng đạo. Lúc này, Lê Hoàn được làm Thập đạo tướng quân.
- Năm 979, vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt vương Đinh Liễn bị sát hại, Đinh Toàn khi đó mới 6 tuổi lên nối ngôi. Theo Lịch sử Việt Nam, Thập đạo tướng quân Lê Hoàn được cử làm nhiếp chính đảm đương việc nước, xưng là Phó Vương và trực tiếp dẹp tan những lực lượng chống đối trong nội bộ triều đình. - Dẹp được hiểm họa nội bộ nhưng đất nước lại đứng trước họa xâm lăng mới từ phương Bắc. Tháng 6/980, Tri Ung Châu của nhà Tống là Hầu Nhân Bảo dâng thư khuyên vua Tống lựa thời cơ nước Nam đang rối ren, vua còn nhỏ, đem quân chinh phạt. Vua Tống nghe theo, trước tình hình đó, Lê Hoàn được quân sĩ và Dương Thái Hậu đồng tình tôn lên ngôi vua thay Đinh Toàn.
- Tháng 7 năm Canh Thìn (980), Thập đạo tướng quân Lê Hoàn, khi ấy 39 tuổi, lên ngôi vua, tức Lê Đại Hành, mở đầu vương triều Tiền Lê.
𝟐. 𝐃𝐢𝐞̂̃𝐧 𝐛𝐢𝐞̂́𝐧: + Sau khi lên ngôi, Lê Đại Hành, triều đình Hoa Lư và quân dân Đại Cồ Việt lập tức tổ chức kháng chiến chống sự xâm lược của nhà Tống. Nhưng vua Lê Đại hành không vội vàng mang quân đi đánh ngay mà tìm cách hòa hoãn trước. Lê Đại Hành đã hai lần sai sứ thần đem dâng sản vật, biểu cầu cho nhà Tống để xin phong vương cho Đinh Toàn nhưng những động thái này đều không được chấp nhận.
+ Cuối năm 980, 30.000 quân Tống theo hai đường thủy và bộ do Hầu Nhân Bảo và Lưu Trừng chỉ huy ồ ạt tiến vào xâm lược Đại Cồ Việt. Để chặn đứng quân địch, Lê Đại hành bố trí lực lượng dọc theo tuyến sông Bạch Đằng, Kinh Thầy cho đến vùng Lục Đầu Giang, trong đó tập trung đông nhất ở cửa sông Bạch Đằng vì đây là cửa ngõ yết hầu từ phương Bắc vào. Vua trực tiếp chỉ huy quân sĩ đánh giặc.
+ Tận dụng sự chủ quân, ngạo mạn của quân xâm lược và chọn thời cơ tốt, vua Lê Đại Hành đã giết được tướng giặc là Hầu Nhân Bảo, đánh đuổi cánh quân thủy của nhà Tống, khiến cánh quân bộ hốt hoảng rút lui nhưng vẫn bị truy đuổi tiêu diệt. Kết quả, cuộc chiến đấu chống Tống thắng lợi chỉ sau chưa đầy 4 tháng, từ cuối năm Canh Thìn (980) đến cuối mùa xuân năm Tân Tỵ (981).
𝟑. 𝐊𝐞̂́𝐭 𝐪𝐮𝐚̉ 𝐯𝐚̀ 𝐲́ 𝐧𝐠𝐡𝐢̃𝐚 + Cuộc kháng chiến chống quân Tống kết thúc với chiến thắng lớn cho Đại Cồ Việt . Quân Tống bị đánh lui và phải rút quân ra khỏi lãnh thổ Đại Cồ Việt. + Chiến tranh chấm dứt và sau đó, Lê Hoàn đã sai sứ sang Trung Quốc để trao trả một số tù binh và thi hành việc đặt lại quan hệ bình thường giữa hai nước. Điều này thể hiện tinh thần hoà bình và sẵn sàng giải quyết mâu thuẫn thông qua đàm phán.
+ Cuộc kháng chiến này đã giúp bảo vệ và củng cố độc lập và chủ quyền của Đại Cồ Việt. Bằng cách đánh bại quân Tống và đẩy họ ra khỏi lãnh thổ, Đại Cồ Việt thể hiện quyết tâm và khả năng bảo vệ lãnh thổ và quyền tự quyết của mình.
Đền thờ Lê Hoàn hiện được xem là ngôi đền cổ bậc nhất xứ Thanh, năm 1990 đền thờ Lê Hoàn được công nhận là Di tích cấp quốc gia, được lập ở làng Trung Lập, xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
MỘT GÓC NHÌN KHÁC
Qua những khung hình
Kháng chiến chống quân Tống của Lê Hoàn — ảnh 1Ảnh: Kho ảnh legacy; Le-Dai-Hanh-3_1705481829785.pngKháng chiến chống quân Tống của Lê Hoàn — ảnh 2Ảnh: Kho ảnh legacy; 800px-Đền_Lê_Đại_Hành,_chính_đạo_1705481830566.jpg
