Lang Liêu là một nhân vật truyền thuyết trong lịch sử Việt Nam. Ông nổi tiếng gắn liền với sự tích về bánh chưng và bánh giầy, hai món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán.
Nhờ sự khéo léo và hiểu biết, Lang Liêu đã chiến thắng trong cuộc tuyển chọn và được truyền ngôi, trở thành Hùng Vương thứ 7 hiệu là Hùng Chiêu Vương. ------------------- 1. Sơ lược về Lang Liêu
Lang Liêu sinh năm Quý Tỵ (1768 TCN), lên ngôi khi 18 tuổi, ở ngôi tất cả 200 năm, từ năm Canh Tuất (1631 TCN) đến năm Kỷ Tỵ (1432 TCN).
Lang Liêu được miêu tả là một người con hiền lành, chất phác và sống gần gũi với người dân. Khác với các anh em, những người thường săn lùng sơn hào hải vị hay của ngon vật lạ để dâng lên vua cha, Lang Liêu lại thấu hiểu những nỗi vất vả, khó nhọc của người dân lao động. Chính sự giản dị, chân thành ấy đã giúp ông có một góc nhìn khác biệt và sâu sắc hơn về giá trị cuộc sống.
Câu chuyện nổi bật nhất về cuộc đời Lang Liêu xoay quanh sự tích bánh chưng và bánh giầy, món ăn thể hiện được lòng thành kính và sự hiếu thảo.
2. Sự tích bánh chưng, bánh giầy.
Ngày xưa, đời Vua Hùng Vương thứ 6, sau khi đánh dẹp xong giặc Ân, vua có ý định truyền ngôi cho con. Nhân dịp đầu Xuân, vua mới họp các hoàng tử lại, bảo rằng:
“Con nào tìm được thức ăn ngon lành, để bày cỗ cho có ý nghĩa nhất, thì ta sẽ truyền ngôi vua cho”.
Các hoàng tử đua nhau tìm kiếm của ngon vật lạ dâng lên cho vua cha, với hy vọng mình lấy được ngai vàng. Trong khi đó, người con trai thứ 18 của Hùng Vương, là Tiết Liêu (còn gọi là Lang Liêu) có tính tình hiền hậu, lối sống đạo đức, hiếu thảo với cha mẹ. Vì mẹ mất sớm, thiếu người chỉ vẽ, nên ông lo lắng không biết làm thế nào. Một hôm, Tiết Liêu nằm mộng thấy có vị Thần đến bảo:
“Này con, vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống con người. Con hãy nên lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng hình Trời và Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để tượng hình Cha Mẹ sinh thành.”
Tiết Liêu tỉnh dậy, vô cùng mừng rỡ. Ông làm theo lời Thần dặn, chọn gạo nếp thật tốt làm bánh vuông để tượng hình Đất, bỏ vào chõ chưng chín gọi là Bánh Chưng. Và ông giã xôi làm bánh tròn, để tượng hình Trời, gọi là Bánh Giầy Còn lá xanh bọc ở ngoài và nhân ở trong ruột bánh là tượng hình cha mẹ yêu thương đùm bọc con cái.
Đến ngày hẹn, các hoàng tử đều đem thức ăn đến bày trên mâm cỗ. Ôi thôi, đủ cả sơn hào hải vị, nhiều món ngon lành. Hoàng tử Tiết Liêu thì chỉ có Bánh Dầy và Bánh Chưng. Vua Hùng Vương lấy làm lạ hỏi, thì Tiết Liêu đem chuyện Thần báo mộng kể, giải thích ý nghĩa của Bánh Giầy Bánh Chưng. Vua cha nếm thử, thấy bánh ngon, khen có ý nghĩa, bèn truyền ngôi Vua lại cho Tiết Liêu con trai thứ 18.
Kể từ đó, mỗi khi đến Tết Nguyên Đán, thì dân chúng làm bánh Chưng và bánh Giầy để dâng cúng Tổ Tiên và Trời Đất.
Ngày nay, khu Di tích lịch sử Đền Hùng ở tỉnh Phú Thọ là nơi thờ cúng các vị Vua Hùng đã có công dựng nước và là nơi nhân dân cả nước tới tưởng nhớ công lao của các Ngài vào ngày Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm, biểu tượng cho truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.
