Lê Chiêu Tông

Lê Chiêu Tông
Tên thật là Lê Y
Sinh : 1506, Đông Kinh (Hà Nội)
Mất : 1527, Đông Kinh

Ông lên ngôi khi mới 10 tuổi trong bối cảnh đất nước rối ren, loạn lạc, quyền thần sát phạt lẫn nhau, đặc biệt là sự nổi lên của Mạc Đăng Dung.
-----------------
1. Sơ lược về Lê Chiêu Tông.

Ông là con trưởng của Cẩm Giang vương Lê Sùng. Mẹ là Trịnh Thị Loan, người huyện Thanh Chương, Nghệ An.

Cẩm Giang vương Sùng là con trưởng của Kiến vương Lê Tân. Kiến vương Tân là con thứ của vua Lê Thánh Tông và là em vua Lê Hiến Tông. Xét theo dòng dõi, Lê Y là cháu nội Kiến vương Tân, cháu gọi vua Lê Tương Dực bằng chú và là chắt Lê Thánh Tông.

Năm 1516, Nguyên quận công Trịnh Duy Sản cùng thái sư Lê Quảng Độ, thượng thư Trình Chí Sâm lập mưu giết Lê Tương Dực.

Vua Tương Dực chết, Duy Sản tính bề lập Lê Quang Trị, con Mục Ý vương Lê Vinh (con trai thứ 3 Kiến vương) lúc đó 8 tuổi. Quang Trị mới giữ ngôi 3 ngày, chưa kịp đặt niên hiệu thì bị Trịnh Duy Đại đem về Tây Kinh.

Duy Sản bèn cùng Thái phó Hùng quốc công Lê Nghĩa Chiêu và các huân cựu tông thất đại thần lập Lê Chiêu Tông Lê Y lên ngôi.

Khi Lê Chiêu Tông lên ngôi ở tuổi 11, nhà Lê đã suy yếu trầm trọng. Đất nước bị chia cắt bởi các phe phái phong kiến và các cuộc khởi nghĩa nông dân (tiêu biểu là Trần Cao).

Trong lúc các tướng lĩnh đánh giết lẫn nhau, Mạc Đăng Dung nổi lên như một vị cứu tinh, dẹp loạn các phe phái và dần dần thâu tóm toàn bộ quyền hành trong triều đình.

Nhận thấy quyền lực ngày càng rơi vào tay Mạc Đăng Dung, Lê Chiêu Tông đã có một quyết định mạo hiểm. Năm 1522, Vua bí mật chạy ra ngoài kinh thành Thăng Long, kêu gọi các hào kiệt khắp nơi (như Trịnh Tuy, Nguyễn Kính) về giúp vua để đánh dẹp họ Mạc.

Mạc Đăng Dung lập tức lập em trai của vua là Lê Xuân lên ngôi (vua Lê Cung Hoàng) và tuyên bố Chiêu Tông là kẻ phản nghịch.

Cuộc kháng chiến của Lê Chiêu Tông thất bại do các tướng phe "cần vương" nghi kỵ và đánh lẫn nhau thay vì tập trung đánh họ Mạc.

Năm 1523, sau khi Trịnh Tuy đem Chiêu Tông về Thanh Hóa, quân lực Chiêu Tông bị giảm đáng kể.

Năm 1525, Mạc Đăng Dung đem quân đánh Trịnh Tuy, Trịnh Tuy thua trận bỏ chạy rồi chết. Đang Dung bắt được Chiêu Tông ở động An Nhân. Về đến Đông kinh, Đăng Dung giam Chiêu Tông ở phường Đông Hà.

Năm 1527, Đăng Dung bí mật sai Bái Khê bá Phạm Kim Bảng giết Chiêu Tông ở nơi bị giam, đem xác về chôn ở Vĩnh Hưng lăng khi ông mới 21 tuổi.

Lê Chiêu Tông được thờ chính tại Chùa Xuân Đỗ Hạ (hay còn gọi là chùa Dương Xuân), thuộc phường Cự Khối, quận Long Biên, Hà Nội. Nơi đây thờ ông cùng với thái hậu và các phi tần, được người dân địa phương tôn kính gọi là thờ Vua Lê.