Lê Cung Hoàng

Lê Cung Hoàng
Tên thật là Lê Xuân
Sinh : 1507, Đông Kinh (Hà Nội)
Mất : 1527, Đông Kinh.

Lê Cung Hoàng là vị vua cuối cùng của triều Lê sơ. Ông được Mạc Đăng Dung đưa lên ngôi sau khi Lê Chiêu Tông bỏ trốn, trở thành một vị vua bù nhìn, không có thực quyền và bị khống chế hoàn toàn bởi quyền thần họ Mạc trước khi bị ép nhường ngôi và sát.
---------------
1. Sơ lược về Lê Cung Hoàng.

Ông là chắt của Lê Thánh Tông, cháu nội của Kiến vương Lê Tân, con thứ của Cẩm Giang vương Lê Sùng, là em ruột với vua Lê Chiêu Tông.

Nửa đêm ngày 22 tháng 7 năm 1522, Chiêu Tông do sự trợ giúp của Phạm Hiến, Phạm Thứ bỏ trốn sang Sơn Tây gọi quân Cần vương. Khi Chiêu Tông lẻn đi chỉ có một số cận thần kịp đi theo, Lê Xuân và mẹ không kịp biết.

Mạc Đăng Dung sai thủ hạ Hoàng Duy Nhạc đuổi theo Chiêu Tông nhưng bị Chiêu Tông dùng quân huyện Thạch Thất đánh trả, bắt giết. Thiên tử vuột khỏi tay, Đăng Dung bị mất danh chính, bèn lập Lê Xuân lên ngôi, lấy niên hiệu là Thống Nguyên

Bên ngoài, một loạt tướng cần vương kéo đến hưởng ứng Chiêu Tông. Từ lúc đó trong nước tồn tại hai vị hoàng đế, được gọi theo niên hiệu, là Thống Nguyên Đế và Quang Thiệu Đế.

Ông thực chất chỉ là một vị vua bù nhìn. Mọi mệnh lệnh, sắc phong đều do Mạc Đăng Dung quyết định. Trong khi đó, anh trai ông (Chiêu Tông) vẫn đang nỗ lực tập hợp quân đội ở bên ngoài để đánh lại họ Mạc.

Mạc Đăng Dung lấy danh nghĩa Thống Nguyên Đế để đánh nhau với phe Chiêu Tông. Mọi việc trong triều đình Thăng Long đều do Đăng Dung quyết định. Tuy nhiên thanh thế của Chiêu Tông rất lớn, Mạc Đăng Dung yếu hơn phải rút sang vùng Hải Dương phía đông, các xứ phía Nam, Tây, Bắc đều đi theo Chiêu Tông.

Năm 1522, Vĩnh Hưng bá Trịnh Tuy ở Thanh Hóa ra cần vương, bất hòa với các tướng Bắc Bộ. Trịnh Tuy mang Chiêu Tông vào Thanh Hóa, ra lệnh các đạo bãi binh. Từ đó các đạo không theo lệnh Chiêu Tông nữa.

Năm 1524, Cung Hoàng ở hành dinh Bồ Đề, tiến phong Mạc Đăng Dung làm Bình chương quân quốc trọng sự Thái phó Nhân quốc công. Đăng Dung đánh bại Trịnh Tuy ở Thanh Hóa, Tuy thua trận bỏ chạy rồi chết.

Năm 1525, Đăng Dung dẫn toàn bộ thủy lục quân vào Thanh Hóa, bắt được Chiêu Tông, đem giải về kinh giam lỏng.

Năm 1527, sau khi đã loại bỏ được Lê Chiêu Tông, Mạc Đăng Dung nhận thấy thời cơ đã chín muồi, đã đem quân từ Cổ Trai vào kinh đô, ép Lê Cung Hoàng phải nhường ngôi.

Mạc Đăng Dung xưng Hoàng đế, tức là Mạc Thái Tổ, lập ra nhà Mạc, lấy niên hiệu là Minh Đức. Cung Hoàng bị giáng xuống làm Cung vương rồi giam cùng với Hoàng thái hậu ở Tây cung. Vài tháng sau, Mạc Đăng Dung ép mẹ con Cung Hoàng phải tự tử.

Lê Cung Hoàng được thờ cùng 26 hoàng đế khác tại Thái Miếu nhà Hậu Lê thuộc khu di tích Lam Kinh (Thanh Hóa).