Lê Thái Tổ là một nhà lãnh đạo quân sự và chính trị kiệt xuất, người đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đánh bại quân Minh, giải phóng đất nước và sáng lập ra vương triều Hậu Lê, triều đại phong kiến dài nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng và phát triển đất nước sau chiến tranh, bao gồm việc khôi phục kinh tế, phát triển văn hóa, giáo dục và củng cố chính quyền. ----------------------- 1. Sơ lược về Lê Lợi
Lê Lợi sinh ngày 10 tháng 9 năm 1385, là con trai thứ 3 của ông Lê Khoáng và bà Trịnh Thị Ngọc Thương, người ở hương Lam Sơn, huyện Lương Giang, trấn Thanh Hoá.
Ngay từ khi còn trẻ, Lê Lợi đã tỏ ra là người thông minh, dũng lược, đức độ hơn người, dáng người hùng vĩ, mắt sáng, miệng rộng, mũi cao, tiếng nói như chuông, bậc thức giả biết ngay là người phi thường. Lớn lên, ông làm chức Phụ đạo ở Khả Lam, ông chăm chỉ dùi mài đọc sách và binh pháp, nghiền ngẫm thao lược, tìm mời những người mưu trí, chiêu tập dân lưu tán, hăng hái dấy nghĩa binh, mong trừ loạn lớn.
Năm 1418, Lê Lợi xưng là Bình Định Vương, tổ chức cuộc khởi nghĩa Lam Sơn với lực lượng ban đầu chỉ khoảng vài nghìn người. Thời gian đầu ông hoạt động ở vùng thượng du Thanh Hóa, quân Minh đã huy động lực lượng tới hàng vạn quân để đàn áp, nhưng bằng chiến thuật trốn tránh hoặc sử dụng chiến thuật phục kích và hòa hoãn, nghĩa quân Lam Sơn đã dần lớn mạnh. Trong giai đoạn này, Lê Lai đã hy sinh để cứu Lê Lợi, thể hiện tinh thần quả cảm của nghĩa quân.
Năm sau 1424, Lê Lợi quyết định đánh vào Nghệ An, Thuận Hóa, liên tục thắng trận rồi trở ra giải phóng Thanh Hóa.
Năm 1426, ông cử 3 đạo quân tiến ra Bắc, trong khi nhà Minh cử một lực lượng lớn do Vương Thông chỉ huy sang tiếp viện. Hai cánh quân của Lê Lợi kết hợp với nhau, đánh bại quân Minh ở trận Tốt Động, Chúc Động, ép Vương Thông lui về Đông Quan cố thủ.
Năm 1427, kết thúc bằng chiến thắng vang dội, chấm dứt 20 năm đô hộ của nhà Minh. Quân dân ta đã tiêu diệt hoàn toàn đạo viện binh 10 vạn quân của Liễu Thăng tại Chi Lăng và đánh tan 5 vạn quân của Mộc Thạnh tại Xương Giang, thu hồi độc lập cho đất nước, quân Minh chính thức về nước, Lê Lợi sai Nguyễn Trãi thay mình làm bài Bình Ngô đại cáo, báo cáo cho thiên hạ biết về việc quân Minh đã giảng hòa, rút quân về nước, Nam Bắc thôi việc binh đao, thiên hạ đại định.
Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi vua đại xá thiên hạ, đổi niên hiệu là Thuận Thiên, đặt quốc hiệu là Đại Việt, lấy Đông Kinh làm thủ đô, xưng là Thuận Thiên Thừa Vận Duệ Văn Anh Vũ Đại Vương, hiệu là Lam sơn động chủ, sử gọi là Thái Tổ Cao Hoàng đế, dựng lên hoàng triều Lê (nhà Hậu Lê).
Lê Lợi đã xây dựng lại khoa cử, luật lệ, kinh tế, chế tác lễ nhạc, đồng thời thu thập lại sách vở, mở mang trường học... làm cho nước Đại Việt được thịnh trị. Ông còn dẹp yên các thổ tù chống đối ở vùng biên viễn phía Tây như Bế Khắc Thiệu, Nông Đắc Thái (châu Thạch Lâm) và Đèo Cát Hãn (châu Mường Lễ), đánh bại một cánh quân Ai Lao sang giúp Hãn.
Lê Thái Tổ ở ngôi được 5 năm thì qua đời vào ngày 22 tháng 8 âm lịch (ngày 7 tháng 9 dương lịch) năm Quý Sửu (1433), hưởng dương 49 tuổi. Vì nhớ công Lê Lai chết thay cho mình ở núi Chí Linh trước kia, ông dặn lại đời sau phải giỗ Lê Lai trước khi giỗ ông một ngày. Bởi thế đời sau truyền lại câu: “Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi”.
Lê Lợi được an táng tại Vĩnh Lăng, Lam Sơn và được tôn miếu hiệu là Thái Tổ, thụy hiệu là Thống Thiên Khải Vận Thánh Đức Thần Công Duệ Văn Anh Vũ Khoan Minh Dũng Trí Hoàng Nghĩa Chí Minh Đại Hiếu Cao Hoàng Đế. Đời sau đều gọi là Thái Tổ Cao Hoàng đế . Thái tử Lê Nguyên Long 11 tuổi lên nối ngôi, tức hoàng đế Lê Thái Tông.
Lê Lợi sau khi băng hà được lập đền thờ rộng rãi ở nhiều nơi, tên ông cũng được đặt cho các tên đường, phố, trường học ở Việt Nam. Đền thờ chính Vua Lê Thái Tổ nằm ở Khu di tích Lam Kinh tại tỉnh Thanh Hóa.
MỘT GÓC NHÌN KHÁC
Qua những khung hình
Lê Thái Tổ — ảnh 1Ảnh: Kho ảnh legacy; Lê Lợi_1762059967425.jpgLê Thái Tổ — ảnh 2Ảnh: Kho ảnh legacy; khu-di-tich-lam-kinh-2-17329525826861553159616-1733101547464-1733101547612270955517_1762059970978.jpg
