Lê Đại Hành là vị hoàng đế đầu tiên của nhà Tiền Lê. Ông đã lãnh đạo quân dân Đại Cồ Việt đánh tan quân Tống xâm lược lần 1 trên sông Bạch Đằng vào năm 981. Sau đó, ông tiếp tục đánh dẹp quân Chiêm Thành vào năm 982, giữ vững nền độc lập dân tộc. Ông là 1 trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam. ------------------------ 1. Sơ lược về Lê Hoàn. Lê Hoàn, sinh ngày 10 tháng 8 năm 941,người Ái Châu (Thanh Hóa ngày nay), cha là Lê Mịch, mẹ ông là Đặng Thị Sen. Ông sớm mồ côi cha mẹ, được người họ Lê ở làng Mía (nay thuộc xã Xuân Tân, Thọ Xuân) nhận làm con nuôi. Đến tuổi trưởng thành, Lê Hoàn theo giúp Nam Việt vương Đinh Liễn. Tính tình phóng khoáng lại có chí lớn, ông được Đinh Bộ Lĩnh khen là "người trí dũng, chắc thế nào cũng làm được việc, bèn giao cho cai quản một nghìn quân sĩ".
Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, tức Đinh Tiên Hoàng, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt. Đến năm 971, vua Đinh Tiên Hoàng bắt đầu quy định cấp bậc văn võ, tăng đạo. Lúc này, Lê Hoàn được làm Thập đạo tướng quân.
Năm 979, vua Đinh Tiên Hoàng và Nam Việt vương Đinh Liễn bị sát hại, Đinh Toàn khi đó mới 6 tuổi lên nối ngôi. Thập đạo tướng quân Lê Hoàn được cử làm nhiếp chính đảm đương việc nước, xưng là Phó Vương và trực tiếp dẹp tan những lực lượng chống đối trong nội bộ triều đình.
Định quốc công Nguyễn Bặc, Ngoại giáp Đinh Điền, Phạm Hạp nghi ngờ Hoàn sẽ làm điều bất lợi cho vua nhỏ, bèn dấy binh, chia hai đường thủy bộ, muốn tiến về Hoa Lư giết Lê Hoàn. Dẹp được hiểm họa nội bộ nhưng đất nước lại đứng trước họa xâm lăng mới từ phương Bắc.
Tháng 6 năm 980, Tri châu Ung của nhà Tống là Hầu Nhân Bảo dâng thư khuyên hoàng đế Tống Thái Tông nên lựa thời cơ nước Nam rối ren, vua còn nhỏ, đem quân chinh phạt. Vua Tống nghe theo và lên kế hoạch chinh phạt nước Nam. Trước tình hình đó, Lê Hoàn được quân sĩ và Dương Thái Hậu đồng tình tôn lên ngôi vua thay Đinh Toàn.
Tháng 7 năm 980, ông lên ngôi hoàng đế, đổi niên hiệu là Thiên Phúc, giáng phong Đinh Toàn làm Vệ vương. Lê Hoàn còn truy phong cha làm Trường Hưng vương và mẹ họ Đặng làm Hoàng thái hậu, mở đầu vương triều Tiền Lê.
Sau khi lên ngôi, Lê Đại Hành, triều đình Hoa Lư và quân dân Đại Cồ Việt lập tức tổ chức kháng chiến chống sự xâm lược của nhà Tống. Nhưng vua Lê Đại hành không vội vàng mang quân đi đánh ngay mà tìm cách hòa hoãn trước.
Cuối năm 980, 4 vạn quân Tống theo hai đường thủy và bộ do Hầu Nhân Bảo và Lưu Trừng chỉ huy ồ ạt tiến vào xâm lược Đại Cồ Việt. Để chặn đứng quân địch, Lê Đại hành bố trí lực lượng dọc theo tuyến sông Bạch Đằng, Kinh Thầy cho đến vùng Lục Đầu Giang, trong đó tập trung đông nhất ở cửa sông Bạch Đằng vì đây là cửa ngõ yết hầu từ phương Bắc vào. Vua trực tiếp chỉ huy quân sĩ đánh giặc.
Tận dụng sự chủ quân, ngạo mạn của quân xâm lược và chọn thời cơ tốt, vua Lê Đại Hành đã giết được tướng giặc là Hầu Nhân Bảo, đánh đuổi cánh quân thủy của nhà Tống, khiến cánh quân bộ hốt hoảng rút lui nhưng vẫn bị truy đuổi tiêu diệt. Kết quả, cuộc chiến đấu chống Tống thắng lợi chỉ sau chưa đầy 4 tháng, từ cuối năm Canh Thìn (980) đến cuối mùa xuân năm Tân Tỵ (981).
Chiến tranh chấm dứt và sau đó, Lê Hoàn đã sai sứ sang Trung Quốc để trao trả một số tù binh và thi hành việc đặt lại quan hệ bình thường giữa hai nước. Điều này thể hiện tinh thần hoà bình và sẵn sàng giải quyết mâu thuẫn thông qua đàm phán.
Năm 982, Chiêm Thành quấy nhiễu vùng biên cương Đại Cồ Việt. Lê Đại Hành phát động chiến tranh nhằm đánh bại vương quốc Champa, giết vua Champa Phê Mị Thuế và tàn phá các kho tàng, thành trì, mở ra thời kỳ Nam tiến của Đại Cồ Việt.
Năm 995, vua Lê Hoàn cho quân vào trấn Như Hồng thuộc Khâm Châu (nước Tống), đánh phá cư dân, cướp bóc lương thực, rồi bỏ đi. Mùa hạ cùng năm, vua Lê Hoàn lại dẫn 5.000 binh Tô Châu vào đánh Lộc Châu, thuộc huyện của Ung Châu, giao chiến với quân Tống do Tuần kiểm Dương Văn Kiệt chỉ huy, sau đó trở về.
Năm 996, vua Lê Hoàn đem quân đi đánh được bốn động Đại, Phát, Đan, Ba ở Ma Hoàng.Tháng 7, năm 996 vua Lê Hoàn đi đánh quân làm phản ở Đỗ Động Giang, bắt được đồ đảng đem về kinh sư.
Mùa xuân, ngày 8 tháng 3 âm lịch năm Ất Tỵ (18 tháng 4 năm 1005), Lê Hoàn mất ở điện Trường Xuân thọ 63 tuổi, gọi là Đại Hành Hoàng Đế, sau nhân đó dùng làm miếu hiệu mà không đổi, triều đình an táng ở Sơn lăng, châu Trường Yên.
Đền thờ Lê Hoàn hiện được xem là ngôi đền cổ bậc nhất xứ Thanh, năm 1990 đền thờ Lê Hoàn được công nhận là Di tích cấp quốc gia, được lập ở làng Trung Lập, xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
MỘT GÓC NHÌN KHÁC
Qua những khung hình
Lê Đại Hành — ảnh 1Ảnh: Kho ảnh legacy; Lê Hoàn_1761925615399.jpgLê Đại Hành — ảnh 2Ảnh: Kho ảnh legacy; 1_1761925619612.jpg
