Ông là vị hoàng đế thứ hai của nhà Mạc là con trai trưởng của Mạc Thái Tổ. Mạc Thái Tông cai trị trong bối cảnh nhà Mạc còn nhiều khó khăn, phải đối mặt với các cuộc nổi dậy của nhà Lê và các thế lực chia cắt, nhưng ông được đánh giá là một vị vua có tài, chú trọng khoa cử và ổn định tình hình đất nước. ---------------------- 1. Sơ lược về Mạc Đăng Doanh.
Ông là người xã Cao Đôi, huyện Bình Hà (nay là thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách), tỉnh Hải Dương.
Mạc Đăng Doanh là con trưởng của Mạc Đăng Dung. Tháng Giêng năm 1530 Mạc Đăng Doanh lên ngôi vua, đổi niên hiệu là Đại Chính, tôn cha làm Thái thượng hoàng.
Mạc Đăng Doanh làm cung điện thứ hai nguy nga ở Cổ Trai để Thái thượng hoàng sống ở đó vui thú điền viên, nhưng ngụ ý là trấn giữ một vùng quan trọng làm ngoại viện cho Mạc Đăng Doanh và vẫn định đoạt những việc trọng đại của quốc gia.
Đầu năm 1531, Nguyễn Kim khởi binh chống Mạc ở Ai Lao, mang quan về đánh Thanh Hoá. Thái Tông sai Tây quốc công Nguyễn Kính vào đánh. Nguyễn Kim đánh thắng được Nguyễn Kính hai trận, chia quân giữ các huyện. Tháng 9, trời đổ mưa nhiều, quân Mạc thừa cơ dùng thuỷ quân tiến đánh, quân Nguyễn Kim rối loạn phải rút về Ai Lao.
Năm 1533, Nguyễn Kim lập Lê Duy Ninh lên ngôi tại đất Ai Lao, tức là vua Lê Trang Tông, tái lập nhà Hậu Lê. Hiệu uý Nguyễn Nhân Liễn khởi binh ở Thuận Hoá chống Mạc. Mạc Thái Tông sai tướng đi đánh không dẹp được.
Năm 1539, quân nhà Lê từ Ai Lao chia đường đánh chiếm huyện Lôi Dương (Thanh Hoá). Đất nhà Mạc bắt đầu bị chia cắt.
Mạc Thái Tông là người chú trọng việc khoa cử. Ông mở các khoa thi đều đặn 3 năm một lần và chọn được nhiều nhân tài, điển hình là Nguyễn Thiến (đỗ đầu khoa thi năm 1532) và Nguyễn Bỉnh Khiêm (đỗ đầu năm 1535), Giáp Hải (đỗ đầu năm 1538). Đầu năm 1536, ông sai Khiêm quận công Mạc Đình Khoa tu sửa lại trường Quốc Tử Giám.
Khi mới lên ngôi, Thái Tông thấy trong nước nhiều trộm cướp bèn ra lệnh cấm dân các xứ không được mang gươm giáo, dao nhọn và binh khí đi ngoài đường. Ai trái lệnh sẽ bị trị tội. Từ đó những người buôn bán chỉ đi tay không, không phải mang khí giới tự vệ. Do đó, theo sách Đại Việt thông sử của Lê Quý Đôn, "trong vài năm trộm cướp biệt tăm, súc vật nuôi tối đến không phải dồn vào chuồng, cứ mỗi tháng một lần kiểm điểm lại".
Liên tiếp trong mấy năm được mùa, nhân dân được no đủ, trong nước được yên ổn. Sách Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi nhận thời thịnh trị của Mạc Thái Tông: "Đêm ngủ không cần đóng cửa, ngoài đường không nhặt của rơi".
Ngày 15 tháng Giêng năm Canh Tý - 1540, Mạc Đăng Doanh chết, hưởng thọ 50 tuổi.
Đền thờ Mạc Thái Tông hiện nay tọa lạc tại Khu tưởng niệm Vương triều Mạc ở thôn Cổ Trai, xã Kiến Hưng (trước đây là xã Ngũ Đoan), huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Đây là một quần thể di tích lịch sử, văn hóa được xây dựng để thờ cúng các vị vua triều Mạc.
