Nguyễn Văn Trỗi - Những kỷ vật đáng nhớ

Nguyễn Văn Trỗi
Sinh : 1940, Điện Bàn (Quảng Nam)
Mất : 1964, Sài Gòn.

Nguyễn Văn Trỗi là một chiến sĩ biệt động thành phố Sài Gòn, một người anh hùng của phong trào cách mạng Việt Nam, đã hy sinh anh dũng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ khi mới 24 tuổi.

Câu nói bất hủ của anh trước pháp trường đã trở thành một biểu tượng bất tử về lòng yêu nước và truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều thế hệ người Việt Nam.

"Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!". Và Anh hô to với mọi người chứng kiến: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Ðả đảo đế quốc Mỹ!" "Hồ Chí Minh muôn năm!" "Việt Nam muôn năm!"
---------------------------
1. Sơ lược về Nguyễn Văn Trỗi.

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt (nay là thôn Thanh Quýt 4, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Là con thứ ba nên còn có tên khác là Tư Trỗi. Cha anh là Nguyễn Văn Hóa, từng tham gia cách mạng thời Kháng chiến chống Pháp, mẹ là Nguyễn Thị Tuất, anh ruột là Nguyễn Văn Toàn, cũng là một chiến sĩ cách mạng, hoạt động tại vùng Điện Bàn, Quảng Nam.

Lúc nhỏ, Nguyễn Văn Trỗi học tiểu học ở trường Miếu Xóm. Cha của anh vào Sài Gòn làm ăn, mẹ của anh phải nuôi 4 chị em. Khi anh chưa tròn 10 tuổi thì mẹ qua đời, để lại 4 chị em ở cùng người bác ruột, vừa phụ giúp đồng áng và vừa đi học.

Năm 13 tuổi, Nguyễn Văn Trỗi theo người anh thứ hai Nguyễn Văn Toàn, lúc đó đang làm công cho một hãng bánh kẹo ra Đà Nẵng để học nghề may.

Đến năm 1956, bến sông Hàn có tàu Nam Việt đang chuẩn bị khởi hành, Nguyễn Văn Trỗi (lúc này 16 tuổi) đã lén lấy tiền anh trai mua vé tàu vào Sài Gòn, anh ở trọ với một người bác cùng quê, ban đầu đi đạp xích lô để kiếm sống.

Nguyễn Văn Trỗi nhập ngũ vào ngày 17 tháng 2 năm 1964, cũng từ đây, anh hoạt động xuyên suốt trên địa bàn thành phố Sài Gòn.

Tháng 5 năm 1964, chính phủ Hoa Kỳ phái một phái đoàn chính trị, quân sự cao cấp sang Sài Gòn nghiên cứu tình hình miền Nam. Với lòng căm thù giặc sâu sắc, ông xin Ban chỉ huy quân sự biệt động tiêu diệt phái đoàn do Bộ trưởng Quốc phòng là Robert Macnamara dẫn đầu. Giữa lúc đang tiến hành công tác gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) ông bị bắt lúc 22 giờ đêm ngày 9 -5- 1964.

Trong nhà lao, ông bị nhiều cực hình và cám dỗ, nhưng ông không khai báo gì. Chính quyền Nguyễn Khánh đưa ông ra tòa quân sự kết án tử hình nhằm uy hiếp tinh thần chống Mỹ trong nhân dân ta lúc bấy giờ. Chúng đưa ông ra xử bắn tại vườn rau nhà lao Khám Chí Hòa – Sài Gòn lúc 09h45’, ngày 15 tháng 10 năm 1964.

Sau khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 17 tháng 10 năm 1964. Ngoài ra còn có các danh hiệu Đảng viên Nhân dân Cách mạng miền Nam và Huân chương Thành đồng hạng Nhất của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Hàng năm đến ngày giỗ của anh, khắp nơi vẫn vang vọng bài hát ca ngợi anh. Tất cả những điều đó đã chứng minh cho nhận định của Nhà thơ Tố Hữu:

"Có cái chết hoá thành bất tử
Có những lời hơn mọi bài ca
Có những con người do chân lý sinh ra
Nguyễn Văn Trỗi
Anh đã chết rồi
Anh còn sống mãi
Chết như sống anh hùng vĩ đại…"

Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi bút tích dưới tấm hình Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi trước pháp trường:

“Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh chống đế quốc Mỹ đến hơi thở cuối cùng.Chí khí lẫm liệt của anh hùng Trỗi là một tấm gương cách mạng sáng ngời cho mọi người yêu nước - nhất là cho các cháu thanh niên học tập!”.