Trần Thủ Độ là người nắm giữ quyền lực trong triều đình, giúp vua Trần Thái Tông bình định nội loạn, củng cố đất nước và dẫn dắt Đại Việt trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ lần thứ nhất thành công. Ông đóng vai trò quan trọng trong các sự kiện lật đổ nhà Lý, lập nên nhà Trần, thu phục các thế lực người Man làm phản loạn. ----------------------------- 1. Sơ Lược về Trần Thủ Độ.
Trần Thủ Độ sinh trưởng trong một gia đình làm nghề chài lưới tại làng Lưu Xá, huyện Ngự Thiên, lộ Long Hưng (nay là xã Canh Tân, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình). Mồ côi cha từ nhỏ, ông ở với người anh cả, phải lam lũ tìm kế sinh nhai nên học hành không được bao nhiêu. Tuổi trẻ Trần Thủ Độ được tôi luyện trong một xã hội hỗn loạn.
Năm 20 tuổi, ông gia nhập hương binh, 21 tuổi được giao chỉ huy một đội thuỷ binh dưới trướng người anh họ là Trần Tự Khánh. Bằng tài năng ý chí của mình ông được nhà Lý rất trọng dụng.
Trong lịch sử Việt Nam, Trần Thủ Độ là một đại công thần, là người sáng lập và trực tiếp lãnh đạo công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước những năm đầu thời kỳ nhà Trần. Trong suốt 40 năm (1226-1264), cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với đế nghiệp của họ Trần, với quá trình khôi phục và phát triển kinh tế xã hội Việt Nam từ đống tro tàn của triều Lý vào thế kỷ XIII.
Năm 1209, trong nước có loạn Quách Bốc, Lý Cao Tông phải chạy ra khỏi kinh sư, Lý Huệ Tông Lý Hạo Sảm (khi ấy đang là Thái tử) phải chạy đến nương nhờ Trần Lý. Họ Trần dẫn quân về triều dẹp loạn, rước vua về kinh sư, Trần Thủ Độ đã lợi dụng tình hình rối ren để đưa họ Trần lên nắm quyền, thay thế nhà Lý. Với chức vụ Điện tiền chỉ huy sứ, Trần Thủ Độ đã sắp xếp cho người cháu họ của mình lấy Lý Chiêu Hoàng, sau đó Nữ hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Thái Tông (Trần Cảnh), lập ra triều Trần.
Sau khi nhà Trần thành lập, ông được vua phong làm Quốc thượng Phụ rồi Thái sư. Bằng tài năng, uy tín của mình, ông đã củng cố nước Việt vững mạnh cả về chính trị, kinh tế, quân sự... và chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ sau này.
Đương thời, lúc nhà Trần mới thay nhà Lý, nhân thế triều Lý suy yếu, giặc cướp tụ tập nhiều. Người Man ở vùng núi Tản Viên, vùng Quảng Oai xâm phạm lẫn nhau. Nguyễn Nộn chiếm cứ Bắc Giang, Đoàn Thượng chiếm cứ Hồng Châu, Thủ Độ điều động các quân đi đánh dẹp hết.
Tháng 1 năm 1258, tướng Mông Cổ Ngột Lương Hợp Thai dẫn quân xâm phạm Bình Lệ Nguyên. Trần Thái Tông đích thân đốc chiến, thế giặc mạnh, nhà vua lui quân về sông Lô, rồi lui về sông Thiên Mạc. Thái Tông lại dời thuyền đến hỏi Trần Thủ Độ, Thủ Độ tâu: "Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo".
Chỉ 10 ngày sau khi rút khỏi Thăng Long, quân nhà Trần phản công, đánh thắng quân Mông Cổ trong trận Đông Bộ Đầu (nay là quận Ba Đình, Hà Nội). Quân Mông Cổ lập tức bỏ thành Thăng Long rút lui về nước, cuộc kháng chiến Nguyên Mông lần 1 kết thúc thắng lợi.
Năm 1264, mùa xuân, tháng Giêng, Thái sư Trần Thủ Độ qua đời, thọ 70 tuổi. Ông được Trần Thái Tông truy tặng thụy hiệu là Thượng phụ Thái sư Trung Vũ đại vương.
Đền Lựu Phố ngày nay là một di tích lịch sử cấp quốc gia ở xã Mỹ Xá, thành phố Nam Định, là nơi thờ tự và tri ân công đức của nhân dân đối với Thái sư Trần Thủ Độ.
MỘT GÓC NHÌN KHÁC
Qua những khung hình
Trần Thủ Độ — ảnh 1Ảnh: Kho ảnh legacy; Trần Thủ Độ_1762006271420.jpgTrần Thủ Độ — ảnh 2Ảnh: Kho ảnh legacy; Đền Lựu Phố 1-min_1762006275250.jpg
