Người Việt Nam vẫn thường gọi rùa khổng lồ sống ở Hồ Gươm là "Cụ" với hàm ý tôn kính và đây cũng là biểu tượng gắn liền với truyền thuyết vua Lê Lợi đánh thắng giặc Minh rồi trả gươm ở đây. Vì vậy, rùa Hồ Gươm được coi là báu vật của Việt Nam, không chỉ về mặt bảo tồn sinh thái mà còn về tâm linh.
Rùa Hồ Gươm là một nhóm cá thể rùa lớn đã từng sống tại Hồ Gươm. Con cuối cùng sống ở Hồ Gươm đã chết vào ngày 19 tháng 1 năm 2016. Đây là những cá thể thuộc loài rùa mai mềm khổng lồ "Rafetus swinhoei" đặc biệt quý hiếm, Năm 2023, trên thế giới chỉ còn sót lại 3 cá thể được biết đến (1 ở Trung Quốc và 2 ở Việt Nam). Ở các hồ ngoài Hồ Gươm, đã tìm ra 3 cá thể cùng loài với rùa Hồ Gươm. Vào năm 2020, một cá thể trong đó đã được xác định là cá thể cái ở hồ Đồng Mô, nhưng cá thể này đã chết vào ngày 24/4/2023. Ngoài ra, các nhà khoa học đang nỗ lực tìm kiếm những cá thể khác còn sống trong tự nhiên mà chưa được phát hiện. Hy vọng khôi phục lại giống rùa quý hiếm này là rất mong manh, triển vọng thành công còn phụ thuộc vào sự may mắn.
